SON DAKİKA
Şinasi Karaca
Şinasi Karaca
» Diğer Yazıları
Takip Et!
28 Mart 2020

“ARDAHAN TÜRKMENLERİNİN YAŞAMLARI”

Facebook'ta Paylaş
Twitter
B R K
“ARDAHAN TÜRKMENLERİNİN YAŞAMLARI”

BölgeselKöşe Yazıları - 28 Mart 2020 13:39

“ARDAHAN TÜRKMENLERİNİN YAŞAMLARI”

Ardahan Türkmenleri Kür solunda ve Ardahan’ın kuzeyindeki “Meşe-Ardahan” denilen yörede Ardahan’ın il olması ile eski ilçelerden Hanak ve yeni ilçelerden de Damal köylerinde oturan birçok Türkmen vardır. Posof ile Ardahan arasında yer alan Ilgar Dağı eteklerinde yaşarlar.

Dilleri Fırat doğusunda hiç görülmeyen “geliyorum-gidiyorum” şeklindedir. “-yor” ekini kullanarak duru Türkçe ile Meşe-Ardahan Türkmenleri atalarının “Maraş-altından’’ buralara “Gurculuk” (Atabek çağı) zamanında geldiklerini söylerler. Gerçekten de bunlar, Akkoyunlular’ın güç kaynağı “Boz-Ulus” adlı ulu Türkmen Uruğu’nun “Maraş-Türkmanı” da denilen “Dulkadırlı” boyundan gelmedirler. Tandır kullanmaya alışık değillerdir.

Ekmeklerini sacda pişirirler. Göçerliklerini öne çıkarıp yaz gelince çoluk çocuk yaylalara çıkarlar. Köyler ıssız bir biçimde, bekçi ile kalır. Ekicilikleri iyi değildir. Ektikleri arpa ve buğday kışa dahi kalır. Şimdi ise ekmeklik un ihtiyacını satın alarak karşılarlar. Büyük ve küçükbaş hayvan beslerler. Geçmiş tarihlerde sürülerinin Çıldır ve Canbaz çukurundaki derebeylerince yapılan baskınlarla ele geçirildiği tarihi kaynaklarda yer alır.

İşte bunlar “Ulus-Türkmeni” veya “Meşe-Ardahan Türkmenleri”dir. 1472 yılında Akkoyunlu Uzun Hasan’ın Ahıska seferi sırasında bu uruğu MaraşAltından kaldırarak buralara sınır koruyucusu olarak yerleştirilmiş oldukları sanılmaktadır.7 Boy-Oymak-Tire: Erzede (Erzade), Fayatlı (24 Oğuz’dan Bayatlı Boyu), Gündaşlı/ Gündeşli (Dulkadurlu Ulus’taki 24 boydan biri), Tekeli (Antalya /Teke bölgesinden 1403 de Timur’un Azerbaycan’a sürdüğü ve daha sonra da Akkoyunları yıkıp, l501’de Tebriz’de Şah-İsmail’i tahta oturtan yani Türkman Boyundan “Tekelü”lerin bir kısmı Çepni, Geygelli (Abdal Türkmanlar) Çelepler, Köseler, Kalenderiler, Göğçeli, Babagagibi soy adları geçmektedir (İnan, 1954: 97). Ocak-Tarikat: Bekdeşi/Bektaşi olanlar Garip Musa Ocağı’na bağlı olan köyler: Saskara, Piklop, Kerkedan,Virana, Nakala, Aşağı ve Yukarı Gündeş ile Seyitveren (Seyitören) köyleridir. Diğer Türkmenler Hüseyni, Haydarı kolundan gelen ocaklara bağlıdırlar ve dedeleri Maraş yöresinden gelir.

Bektaşi olanlar Hacı Bektaş Dergahı’na bağlı olan ocaklardır. Cemlerde pençe-i Ali aba ile yani talibin sırtını pençe ile Hüseyni ve Haydari olan dedeler ise talibin sırtını “erkân”la sıvazlarlar. Bu işlemler “Görgü Cemi” sırasında yapılır.” Erkan” dediğimiz de Oğuzların cem ayinlerinde Şaman’ın kullandığı kutsal asadır. Bu Türkmenler Erkânın cennetten çıktığına inanarak kutsal sayarlar. Erkan’ın Cebrail aracılığı ile Hz. Fatma’ya hediye olarak gönderildiğine dair inançların Horasan’dan Anadolu’ya taşımışlar ve törelerince de yaşatmaktadırlar ( Ögel, 1984). Kür başında Küçük – Ardahan diye sayılan Göle ilçesine bağlı Gundik ve Gülistan köyleri Çerek/Zazalarıdır. Kars Yöresindeki ocaklılarla ilişkilidirler.

Köyler: İsimlerinin çoğu yabancı menşeli olduğu için köy isimlerinin birçoğu değişmiştir. Hanak İlçesine bağlı olanlar: Çat, Çimliçayır, Danedan, Fayatlı, Kerkedan, Piklop, Saskarave, Virananakala köyleridir. Damal İlçesine bağlı olanlar: Aşağı Damal, Orta Damal, Damal merkezi Yukarı Damal olarak geçerken şimdi ilçe merkezi olmuştur. Aşağı Gündeş, Yukarı Gündeş, Çikora, Kirpeşen, Dereköy, Tepe Köy, Erzede Köy, Kalender-Deresi, Sors, Seyitören, Samutkey olmak üzere 21 pare köydür.

Bu köylerde büyük şehirlere göç olmuşsa da yabancı girmemiş ve sosyal yapılarını sürdürmektedirler. Ancak şehirleşme sürecinde kılık ve kıyafetlerinde şehirliye özenti Damal merkezinde başlamıştır.

Kaynak; Kutluay ERDOĞAN – Tazegül DEMİR

198 TÜRK KÜLTÜRÜ ve HACI BEKTAŞ VELİ ARAŞTIRMA DERGİSİ / 2011 / 58

Şinasi KARACA. saskara-sinasi@hotmail.com

Rss

Okuyucu Yorumları

Toplam 0 yorum yapıldı.

İlginizi çekebilecek diğer haberler

Mayıs ve Haziran ayları içinde , Siyasal İslamcı bozguncuların ve İtilaf Devletlerinin yerli işbirlikçisi vandalların! En kestirme yoldan cinayete giden katliamlarının sloganı,''Zafer İslamındır'' Öyle ya! Adamlar hem fitneden beslenecek, Hem'' İslama hizmet ...
Din insanlığa ebedi bir ahlak, daima bir öğreti ve ebetteki İnsanlığın düzeni için getirilmiş kutsal bir inançtır. Bütün inançların ahlak üzerine  zemin bulduğunu , bütün inançların insanlık kardeşliğine icabet ettiğini ve ...
“ARDAHAN HANAK(SASKARA) KOYUNPINARI KÖYÜ” Koyunpınarı yani (Saskara) köyü Tarihi için bir çok araştırma yaptık.İnternette dolaşan Koyunpınarı (Saskara) tarihi diye yazılmış bir iki tane yazıya rasladım oysa bu yazılan Tarih uzaktan yakından ...
Ataşehir’de Bir Muhtar! Dünyanın bir çok ülkesin’de olduğu gibi, Ülkemizde zor bir süreçten geçiyor. Covit-19 salgını; yüzyılın en riskli ekonomik sürecinde  yaşamayı ve en önemli sosyal  dayanışmayı bizlere ilkesel kılan bir ...
Bu makalemde, sizlerin üzerinde düşünmenize vesile olmak istediğim konu, İblisin/şeytanın bizlere nasıl ve hangi konularda vesvese vereceği ve bizler bu durumlarda neler yapmamız gerekir, şeytanın bizlerin üzerindeki etkisi nedir, onu ...
“ORUÇ VE İŞLENEN GÜNAH KİME AİTTİR?” İnancımız gereği günah işlemek kişinin kendine aittir.Ne siz başkasının günahını çekersiniz! Nede başkası sizin günahınızı çeker!.Ne sen benim için cehenneme gidersin!, nede ben senin için ...
Yorumlar
Duyurular
Güncel haber yayıncılığına yeni yayın döneminde daha güçlü bir yapı ile İnternet Gazeteciliği ilkelerine uygun; tarafsız, özgün ve özgür site olarak kamuoyunun beğenisine sunulmuştur.

Copyright © 2013. Tüm Hakları saklıdır.

Yandex.Metrica

Saskara Haber

Esareti Cesaretle def edeniz. Yerelden Ulusala Özgür Haber Sitesi. Herkesin değil, doğrunun sesiyiz.