Administrator
Administrator
» Diğer Yazıları
Takip Et!
24 Ocak 2018

ZONGULDAK MADEN İŞÇİLERİNİN HAYATI

Facebook'ta Paylaş
Twitter
B R K
ZONGULDAK MADEN İŞÇİLERİNİN HAYATI

Kültür & SanatYaşam - 24 Ocak 2018 21:54

1870-1920: BAŞLANGIÇ NİTELİĞİNDE BAZI GÖZLEMLER Ortadoğu’nun en zengin (petrol hariç) doğal kaynaklarını oluşturan Ereğli-Zonguldak madenlerinde 1914 yılında 50.000 i aşkın işçi çalışıyordu. Hem özel girişimciler hem de devlet tarafından işletilen “bu madenlerde çalışan işçiler, Osmanlı imparatorluğunda belli bir yörede ve iş kolunda çalışan en kalabalık işçi grubunu oluşturuyordu. Zonguldak maden ocaklarının ve işçilerinin tarihi 19. yüzyılın ilk çeyreğine dek uzanır.

Söz konusu dönemde Osmanlı donanmasında buhar gücü kullanımına geçilmiş ve Batı Karadeniz’deki zengin kömür yatakları devletle sözleşme yapan özel girişimciler tarafından işletilmeye başlanmıştı. 19. yüzyıl sonlarına doğru Fransız sermayesiyle kurulan bir şirket yörede faaliyete başlamış ve kömür madenlerinde çalışan işçi sayısında ve üretimde çarpıcı artışlar görülmüştü. Osmanlı dönemindeki Zonguldak kömür madenleri ve maden işçileri hakkında, Osmanlı ekonomi tarihinin çoğu alanıyla kıyaslandığında, hayli geniş sayılabilecek (hemen hemen tamamı Türkçe) bir literatür vardır. Buna rağmen, konuyla ilgili bütün eserler esas olarak madenlerin 1923 sonrası tarihine ağırlık vermekte ve imparatorluk dönemi madenleri üzerine bilgileri, temci inceleme konuları cumhuriyet döneminde Zonguldak madenleri için bir giriş olarak sunmaktadır. Konu hakkında bu kadar çok eser bulunması, cumhuriyet döneminde Zonguldak madenlerinin ve maden işçilerinin taşıdığı ekonomik ve siyasal önemi yansıtmaktadır. Çok uzun bir süre, Zonguldak’ta çıkarılan kömürler, modern Türkiye’nin sanayileşmesine katkıda bulunmuş, şehirlerinin ve hızla büyüyen sanayi kapasitesinin enerji ihtiyacını karşılamıştır. Dahası, kömür madeni işçileri, sanayileşen Türkiye Cumhuriyeti’nde tarımsal kökenli emeği sanayi üretimine katma girişimlerinde merkezî bir yer işgal etmiştir. Avrupa’da ve ABD’de olduğu gibi modern Türkiye’de de, madencilerin fiziksel gücü ve çalışma koşullarının olağanüstü zorluğu konusunda efsaneler üretilmiştir. Emek tarihçilerinin ve işçi eylemcilerin birçoğunun gözünde, madenciler sanayi çağında işçilerin mükemmel simgesi haline gelmiştir, örneğin, eserinde, Emile Zola Germinal’de, madencileri umutsu ama asil hayatlar süren kahramanlar olarak anlatır. Ayrıca, İngiltere ve Fransa’da olduğu gibi Türkiye’de de madenciler siyasal açıdan önemli bir gruptur. Bu konunu okurlarına, Zonguldak madencilerinin ve ailelerinin 1990’ların başlarında yaptıkları yürüyüş ve gösterilerin ülke siyasetinde oynadığı kilit rolü hatırlatmaya gerek yok. Ahmet Naim [Çıladır] 1934 yılında Zonguldak madenleri üzerine öncü nitelikteki çalışmasını yayınlamıştır. O günden bu yana, belirli aralıklarla Zonguldak madenleri ve madencileri üzerine kitap ve makaleler çıkmıştır. Bu makalede, Zonguldak madenlerinin Osmanlı dönemini araştıran tarihçiler açısından yararlı olduğunu düşündüğüm birkaç çalışma üzerinde duracağım. Söz konusu eserlerin yazarları, şu ya da bu şekilde kömür madenlerinin işletilmesiyle bağlantısı olan kişilerdir. Bazıları maden mühendisi, bazıları işletmeci, bazıları da siyasal eylemci veya işçi sınıfı militanlarıdır. Naim’in çalışması bazı yönleriyle benzersiz bir nitelik taşımaktadır, Daha sonra bu konuda eser kaleme alan yazarların hemen hemen hepsi de Ahmet Naim’in kitabını temel almışlar, kimileri de onun araştırmasını aşan çalışmalar ortaya koymuşlardır. Bu eserlerde bir dizi önemli tema ortaya çıkmaktadır: Madenlerin tarihine aşağı yukarı aynı perspektifle bakmakla, Osmanlı (ve Türkiye Cumhuriyeti’nin) devlet politikaları ile Zonguldak’taki kömür madenciliği arasındaki bağlantıyı vurgulamaktadır. Kömür havzalarının tarihini, devletin hangi kurumunun kömür işletmelerinden sorumlu olduğuna göre dönemlere ayırmaktadırlar. öte yandan, Savaşkan, esas itibarıyla devlet denetimi, maden ocaklarının mülkiyeti ve madenlerin işletimi üzerinde durur, işçi meselesini başlı başına bir araştırma konusu saymaz. Genel olarak, yazarlar Zonguldak madenlerinin tarihini 1820’lerde bölgede kömür bulunmasından başlatırlar. Kömür madenlerinde 1890’lı yıllara dek yoğun bir üretim yapılmamıştır. 1820’ler ile 1890’lar arasında yıllık üretim yaklaşık 50-10.0 bin ton seviyesinde kalmıştır. 1896’da, Fransız sermayesiyle kurulan Ereğli Şirket-i Osmaniyesi faaliyete geçmiş, ardından başka önemli yabancı şirketler ve Osmanlı şirketleri de kömür çıkarmaya başlamıştır. Bunun sonucunda, üretim 1890’ların sonlarında 200.000 tona ulaşmış, 1911’de 900.000 tonu aşmıştır. Yukarıda anılan rakamlar kaynaklarda, Fransız şirketi, genellikle, yeni ve ileri teknolojiler getirdiği ve üretim tekniklerini rasyonalize ettiği için övülür. Gelgelelim, millî hazine kömürü amansızca tükettiği için de ağır bir şekilde eleştirilir.

Üç yazarın daha eserleri üzerinde durmak gerekir, ilk olarak, eski bir maden işçisi olan Erol Çatma’yı anmalıyım.

Çatma, kitabında, işçiler ve çalışma koşullan konusuna, özellikle Osmanlı ve cumhuriyet dönemlerinde kömür madenlerinde çalışma zorunluluğuna ağırlık

Ali ALEMDAROĞLU

Genç Anadolu Partisi Genel Başkanı

www.saskarahaber.com

Rss

Okuyucu Yorumları

Toplam 0 yorum yapıldı.

İlginizi çekebilecek diğer haberler

Son dakika! Kanser hastalarına SGK'dan müjde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Jülide Sarıeroğlu, Resmi Gazete'de yayınlanan Sağlık Uygulama Tebliği ile başta akciğer kanseri olmak üzere birçok hastalığın tedavisinde kullanılan 18 adet ...
Seni doğuran kadın bir annedir. Emeği ödenir mi? O, dokuz ay boyunca seni karnında işte bu şekilde taşıdı. Mide bulantısı çekti ve sürekli kendini hasta hissetti. Ayakları şişti, vücudu ödem yaptı, derisi gerildi. Sen ...
Şinasi KARACA "İSLAMDA İÇKİ YASAĞI VAR MI?" Diğer İslam ülkelerini bilmem ama “Türk tipi bir Müslümanlık” var. Nedir bu: Örneğin, kimileri perşembe gecesi içki içmez; çünkü yarın cuma namazına gidecektir! Örneğin, kimileri oruç bile tutmasa ramazan ayı boyunca ağzına içki koymaz. ...
          Halkların sahip oldukları kültürel değerler içerisinde kendine hatrı sayılır bir yer edinmiş olan düğün, aralarında duygusal bağ olan, yani birbirlerini seven çiftlerin, bir süre sonra birlikte ...
   Sil baştan bir Dünya var edemeyeceğimize göre, Kirlettiğimiz Evrenin , kirli anlayışlarını yok edeceğimiz yeni bir tat lazım  bütün İnsanlık için...       Kavgaların, Savaşların, Egoların, Cehaletin, Zulmün olmadığı; ...
Özel ders almak ya da özel ders vermek artık çok kolay.   Günümüzde dershane ve etüt merkezlerinin kapatılmasıyla beraber, eğitimde ciddi açıklar oluşmaya başladı. Extra ders almak isteyen birçok öğrenci ya da ...
Yorumlar
Duyurular
Güncel haber yayıncılığına yeni yayın döneminde daha güçlü bir yapı ile İnternet Gazeteciliği ilkelerine uygun; tarafsız, özgün ve özgür site olarak kamuoyunun beğenisine sunulmuştur.

Copyright © 2013. Tüm Hakları saklıdır.

Yandex.Metrica

Saskara Haber

Esareti Cesaretle def edeniz. Yerelden Ulusala Özgür Haber Sitesi. Herkesin değil, doğrunun sesiyiz.